Doanh nghiệp Trung Quốc tồn tại thế nào trong căng thẳng thương mại Mỹ-Trung?

Thứ hai, 26/08/2019 | 10:51 GMT+7

MINH TUẤN

Khi căng thẳng thương mại Mỹ-Trung tiếp tục leo thang, các công ty Trung Quốc buộc phải tìm biện pháp thích nghi trước những màn đáp trả thuế quan giữa 2 bên.

Hôm 23/8, Trung Quốc đã công bố kế hoạch áp thuế bổ sung đối với hàng hóa trị giá 75 tỷ USD vào ngày 1/9 và ngày 15/12. Đáp lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump một ngày sau đó đã biết chính quyền của ông cũng sẽ tăng thuế đối với 550 tỷ USD hàng hoá nhập khẩu của Trung Quốc.

Thuế cao làm tăng gánh nặng cho doanh nghiệp Trung Quốc vốn đã chịu áp lực kinh tế nước này tăng trưởng chậm lại, dữ liệu và các phân tích khác cho thấy các công ty ở đại lục đang tìm cách để trụ vững, dù điều đó có nghĩa họ đôi lúc phải gánh chi phí thuế má.

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang thích nghi với căng thẳng thương mại.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đang thích nghi với căng thẳng thương mại.

"Tôi biết cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung là một tình trạng kéo dài",ông Wei Jianguo, cự thứ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết. Ông cho biết với CNBC hôm 25/8 rằng trong khi phía Trung Quốc đang chờ đợi một thoả thuận thương mại công bằng và bình đẳng, nước này đã chuẩn bị các biện pháp để chống lại bất kỳ tác động tiêu cực nào từ căng thẳng thương mại.

Ông đưa ra 4 cách mà Trung Quốc đang củng cố các doanh nghiệp của mình:

  • Tăng cường sự hỗ trợ từ chính phủ.
  • Mở các kênh tới các thị trường quốc tế khác thông qua các chương trình như khu thương mại tự do và Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường - một dự án cơ sở hạ tầng lớn do Bắc Kinh lãnh đạo.
  • Phát triển môi trường hoạt động chất lượng cao hơn cho các doanh nghiệp nhà nước và nước ngoài.
  • Thực hiện các chính sách như cắt giảm thuế và phí.

Chờ kết quả đàm phán

Việc áp thuế trả đũa mới nhất đánh dấu sự đảo ngược thỏa thuận mà Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được trong cuộc gặp cuối tháng 6, khi hai nhà lãnh đạo đồng ý không áp thuế lên hàng hóa của nhau.

"Điều này xảy ra sẽ làm căng thẳng thương mại gia tăng, và những động thái nới lỏng cho Huawei sẽ tan biến, điều này đồng nghĩa với việc Tập Cận Bình từ bỏ các nổ lực nhằm đạt được thoả thuận với Donald Trump", theo ông Michael Hirson, trưởng phòng khu vực Trung Quốc và Đông Bắc Á, tại công ty tư vấn Eurasia Group.

"Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc có thể sẽ không bao giờ đưa ra một quyết định dứt khoát nào để đạt được thoả thuận thương mại với Donald Trump cho tới khi cuộc bầu cử ở Mỹ kết thúc", ông Hirson cho biết. "Họ ngày càng hoài nghi khả năng ông Donald Trump sẽ tái đắc cử, và Trung Quốc sẽ không bao giờ nhượng bộ để xoa dịu Donald Trump trong thời gian này".

Phiên giao dịch cuối tuần qua, chỉ số chứng khoán Mỹ Dow Jones giảm hơn 600 điểm. Nếu các nhà đầu tư quan tâm về tác động của căng thẳng thương mại gia tăng với các công ty Mỹ, doanh nghiệp Trung Quốc có thể bắt đầu tìm kiếm thêm cơ hội làm ăn.

“Về ngắn hạn, thuế nhập khẩu của Mỹ tăng cao sẽ tác động tiêu cực tới lợi nhuận của doanh nghiệp Trung Quốc. Về lâu dài, nếu căng thẳng Trung-Mỹ tiếp tục, nó sẽ tác động cấu trúc của chuỗi công nghiệp toàn cầu. Dĩ nhiên, điều này cũng sẽ buộc các công ty trong nước thay đổi phương pháp sản xuất và thúc đẩy chuyển đổi, nâng cấp”, Wang Zhe, nhà kinh tế tại hãng truyền thông Caixin ở Bắc Kinh, nhận định.

Trump kêu gọi các công ty Mỹ rời khỏi Trung Quốc

Vài giờ sau khi Trung Quốc hôm qua thông báo sẽ áp thuế 5-10% với 75 tỷ USD hàng hóa Mỹ từ 1/9 và 15/12, Tổng thống Donald Trump yêu cầu các công ty Mỹ "tìm phương án thay thế Trung Quốc, trong đó có đưa công ty về quê hương và sản xuất tại Mỹ".

Quan ngại của Trump về lợi ích các công ty Mỹ mang lại cho Trung Quốc là có cơ sở. Theo thống kê của viện nghiên cứu Rhodium Group, các công ty Mỹ đầu tư tổng cộng 256 tỷ USD vào Trung Quốc từ năm 1990 đến 2017, gần gấp đôi so với tổng vốn đầu tư 140 tỷ USD của các công ty Trung Quốc vào Mỹ.

Tổng thống Donald Trump.
Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, Trump sẽ gặp nhiều khó khăn khi thuyết phục các công ty Mỹ chuyển hoạt động ra khỏi Trung Quốc, bởi động thái này sẽ tốn rất nhiều thời gian. Bên cạnh đó, không ít công ty Mỹ, chẳng hạn các công ty hoạt động trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, dịch vụ và bán lẻ chắc chắn sẽ khước từ áp lực buộc họ rời khỏi một thị trường không những lớn mà còn đang phát triển nhanh chóng như Trung Quốc.

Để buộc các công ty Mỹ làm theo yêu cầu của mình, Tổng thống Trump nắm trong tay một số công cụ hành pháp vốn không cần xin sự phê chuẩn từ quốc hội. Điều đầu tiên mà ông có thể làm là tiếp tục tăng thuế nhằm bóp nghẹt lợi nhuận của các công ty đến khi họ cảm thấy hoạt động ở Trung Quốc không còn giá trị.

“Nếu lệnh đó khiến các công ty Mỹ rời bỏ thị trường Trung Quốc, nó sẽ tạo cơ hội cho doanh nghiệp Trung Quốc lấp khoảng trống. Hơn nữa, sẽ gây gián đoạn chưa từng có đối với quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới”, Stephen Olson, nhà nghiên cứu tại tổ chức phi lợi nhuận Hinrich Foundation, nhận định. Điều đó sẽ tạo ra sự không chắn chắn và tình trạng này không tốt cho cả doanh nghiệp Mỹ và Trung Quốc.

Cách duy nhất để giải quyết nhiều thách thức mà các công ty Mỹ gặp phải khi hoạt động tại thị trường Trung Quốc là hai bên tiếp tục đàm phán và tìm một thỏa hiệp xóa bỏ thuế quan và đặt mối quan hệ lên một quỹ đạo ổn định hơn, có thể dự đoán và mang tính xây dựng hơn.

Các công ty Trung Quốc đang tìm cách thích nghi

Chính quyền của ông Trump đã tập trung vào thuế quan là công cụ hành động chính trong tranh chấp thương mại. Nhưng có vẻ nó không phải là biện pháp hiệu quả để khiến Trung Quốc lo sợ.

Phân tích từ Chris Rogers, nhà nghiên cứu tại Panjiva, đơn vị nghiên cứu chuỗi cung ứng tại S & P Global Market Intelligence, cho thấy giá của một số loại hàng hóa - như hóa chất và đồ nội thất - đã giảm, vì thuế quan được áp dụng.

Theo các nhà phân tích, một số công ty Trung Quốc tự chịu chi phí thuế má, chấp nhận giảm lợi nhuận, chứ không tăng giá sản phẩm, để xuất khẩu sang Mỹ, nhưng phần lớn doanh nghiệp Trung Quốc đang chờ giải pháp tại các cuộc đàm phán thương mại. 

"Một số các công ty Trung Quốc đang giảm giá các hàng hoá mà họ bán cho Mỹ", Chris Rogers cho biết trong một cuộc phỏng vấn với CNBC.

"Các phái đoàn thương mại của Mỹ và Trung Quốc vẫn giữ liên lạc", người phát ngôn của Bộ Thương mại Trung Quốc Gao Feng cho biết vào 22/8. Hai bên đã tổ chức một cuộc trò chuyện điện thoại cấp cao vào ngày 13/8 và dự định tổ chức một cuộc gọi tương tự trong vòng hai tuần, trước cuộc gặp trực tiếp dự kiến vào tháng 9.

Từ khóa: