Vì sao Donald Trump không thể chèo lái thị trường xe hơi toàn cầu?

Thứ ba, 30/07/2019 | 14:37 GMT+7

MINH TUẤN

Thị trường xe hơi đang ngày càng tuần thủ các quy tắc nhiên liệu khắt khe hơi, thay vì áp dụng các tiêu chuẩn đến từ chính quyền Donald Trump.

4 công ty xe hơi lớn ở Mỹ vừa đạt thỏa thuận với tiểu bang California để tăng mức tiết kiệm nhiên liệu và mức giảm khí thải trong những năm tới đây, bất kể kế hoạch của Chính phủ Mỹ hiện nay là giữ nguyên tiêu chuẩn của năm 2021.

Các công ty Ford, BMW, Honda và Volkswagen cùng ký thỏa thuận với giới hữu trách California, vốn đã có bất đồng ý kiến với chính phủ của Tổng Thống Trump về vấn đề này từ nhiều tháng nay.

Tiểu bang California nói sẽ dùng thẩm quyền của mình để đặt ra các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn về ô nhiễm cũng như mức tiêu thụ xăng của xe được phép bán trong tiểu bang, hơn là mức mà chính quyền liên bang hiện nay đề nghị.

Vì sao Donald Trump không thể chèo lái thị trường xe hơi toàn cầu?

Các nhà sản xuất ô tô lớn khác trên thế giới có khả năng sẽ đi theo xu hướng đó. Vì các quốc gia khác có xu hướng tuân theo các tiêu chuẩn của California, đó là một cú đánh vào nỗ lực của Washington nhằm hạn chế các quy tắc nghiêm ngặt về nhiên liệu và khí thải dưới thời Obama.

Các nhà sản xuất ô tô nhấn mạnh các quy định này sẽ đem lại sự ổn định về pháp lý, giúp duy trì mức giá phải chăng cho khách hàng, giảm bớt chi phí tuân thủ và mang đến nhiều lợi ích cho môi trường. Thỏa thuận đặt mục tiêu giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính ở mức 3,7%/năm trong giai đoạn từ năm 2022-2026.

Theo thỏa thuận, đến năm 2026, các mẫu xe mới sẽ đáp ứng tiêu chuẩn 4,7 lít/100km, so với mức 6,4l/100 km hiện nay. Mục tiêu này chậm hơn 1 năm so với mục tiêu kế hoạch mà chính quyền thời Tổng thống Barrack Obama từng đề ra. Thỏa thuận nêu rõ quy định mới sẽ giúp đáp ứng mục tiêu dài hạn của bang California là chuyển đổi sang xe điện. California là bang đông dân nhất nước Mỹ và chiếm tới 12% doanh thu xe trên toàn nước Mỹ.

Năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất chấm dứt quy định về khí thải gây hiệu ứng nhà kính và quãng đường mà xe ô tô hạng nhẹ được phép đi của người tiền nhiệm Obama. Tuy nhiên, bang California, vốn là bang giàu có nhất và có sức ảnh hưởng lớn đến các hãng xe, đã thông báo ý định đặt ra quy định riêng.

California và các bang khác sau đó đã cam kết sẽ áp dụng những tiêu chuẩn cứng rắn hơn về khí thải như dưới thời Tổng thống Obama. Các nhà sản xuất xe hơi lo ngại rằng tranh chấp pháp lý giữa chính quyền bang và chính phủ liên bang sẽ khiến các nhà sản xuất phải hứng chịu rủi ro trong nhiều năm.

Vậy tại sao ngành công nghiệp ô tô không chịu ảnh hưởng nhiều với các chính sách của chính quyền Donald Trump? Câu trả lời đến từ bức tranh thị trường xe hơi toàn cầu, nơi sự thay đổi giữa các thị trường khiến cho các tiêu chuẩn khác nhau trở thành một vấn đề.

2 thập kỷ trước, các quy tắc của Mỹ có thể ít nhiều xác định hình dạng của thị trường xe hơi thế giới. Có 2/5 chiếc xe là của Mỹ được bán ra trên toàn cầu, tuy nhiên Liên minh châu Âu, với các quy tắc riêng, cứng rắn hơn là một ngoại lệ.

Doanh số bán xe của các quốc gia trong 2 thập kỷ qua. Nguồn: Bloomberg.
Doanh số bán xe của các quốc gia trong 2 thập kỷ qua. Nguồn: Bloomberg.

Không những vậy, các tiêu chuẩn của châu Âu ngày càng có ảnh hưởng tới các thị trường xe hơi khác. Nhật Bản đã chuyển từ việc có các quy tắc tiết kiệm nhiên liệu gần với các tiêu chuẩn của Mỹ, đã dần chuyển sang các quy tắc khắt khe hơn ở châu Âu, theo dữ liệu từ Hội đồng Quốc tế về Vận tải sạch-một nhóm vận động hành lang về tiết kiệm nhiên liệu. Canada cũng đã đi theo xu hướng đó, và ngay cả Ấn Độ - nơi có các chính sách tiết kiệm nhiên liệu đơn giản từ năm 1999 đã sử dụng mô hình của châu Âu.

Ngay cả Trung Quốc, nơi có các quy định cũ kỹ và lỗi thời hơn nhiều so với Mỹ, hiện đã dần nâng cấp lên các tiêu chuẩn gần với châu Âu, trong một tham vọng giảm thiêu ôm nhiễm khí thải ở các thành phố vào năm 2025.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà sản xuất ô tô đã cố gắng giảm thiểu sự phức tạp của chuỗi cung ứng toàn cầu bằng cách có các nền tảng thống nhất và thiết kế mô-đun theo một mô hình giống nhau, thay vì phát triển riêng cho mỗi thị trường. Vì vậy, khi có các quy tắc mới, họ muốn nó sẽ duy chuyển theo một hướng nhất quán.

Ví dụ như việc tạo khung xe bằng kim loại, một trong những cách chính mà các nhà sản xuất ô tô áp dụng để cải thiện khả năng tiết kiệm nhiên liệu, là sử dụng dụng nhôm thay vì thép cho nhiều bộ phận của xe. Điều đó có thể giảm trọng lượng xe, giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ, nhưng nhôm lại được bán với giá ấp khoảng 3 lần so với thép.

Khi toàn bộ ngành công nghiệp ô tô đang áp dụng các kim loại có trọng lượng nhẹ, việc tăng chi phí sẽ khiến cho lợi thế cạnh tranh của bạn giảm đi. Nhưng nếu các đối thủ của bạn tận dụng các quy định lỏng lẻo của quốc gia sở tại, dùng các loại thép nặng, rẻ tiền, bạn sẽ gặp rắc rối.

Đối với các nhà sản xuất và lọc dầu, các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu yếu hơn là một chiến thắng rõ ràng, hứa hẹn doanh số cao hơn cho một thị trường trọng điểm.

Từ khóa: