Viễn cảnh suy thoái đang bao phủ kinh tế Trung Quốc và tác động lên toàn cầu

Thứ năm, 26/09/2019 | 14:52 GMT+7

MINH TUẤN

Theo cuộc khảo sát của China Beige Book cho biết hôm 25/9, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quý III sẽ chạm đáy thấp nhất kể từ đầu năm nay.

Theo báo cáo của China Beige Book, quý III vừa qua, kinh tế Trung Quốc đã rơi vào trạng thái yếu nhất kể từ đầu năm đến nay với tất cả các lĩnh vực từ sản xuất, bất động sản đến dịch vụ đều suy yếu đi dù tăng trưởng tín dụng khởi sắc.

Các chỉ số doanh thu, lợi nhuận và giá bán của ngành sản xuất chế tạo đã sụt giảm với tốc độ 2 con số so với quý trước. Đáng lo ngại hơn là điều này xảy ra ngay cả khi tăng trưởng tín dụng vẫn đang ở mức cao kỷ lục.

Kinh tế Trung Quốc yếu ớt trong thời gian gần đây chủ yếu là do khu vực sản xuất chế tạo. Ngoài nguyên nhân khách quan là xuất khẩu chịu ảnh hưởng từ chiến tranh thương mại, nguyên nhân lớn hơn xuất phát từ nội tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, là do giá bán tăng chậm. 

  Công trình xây dựng tại Trung Quốc. Ảnh: Bloomberg.

Công trình xây dựng tại Trung Quốc. Ảnh: Bloomberg.

Giá xuất xưởng đã đứng im trong tháng 6, sau đó sụt giảm trong tháng 7 và tháng 8 – điều sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của các doanh nghiệp, làm giảm khả năng tái đầu tư và trả nợ của họ.

Ngành dịch vụ tiếp tục suy yếu với cả doanh thu và lợi nhuận đều giảm so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tuyển dụng cũng chậm lại, đồng nghĩa "nếu ngành sản xuất phải cắt giảm một lượng lớn việc làm thì ngành dịch vụ sẽ không có khả năng tiếp nhận những lao động bị mất việc".

Mức nợ cao

"Mức nợ vẫn còn cao, điều này có thể gây ra khó khăn trong quý tới. Bất kỳ lo ngại nào về căng thẳng thị trường lao động có thể dẫn đến việc Bắc Kinh đẩy các công ty phải giảm bớt nhân viên vì lượng tín dụng đã bị giảm", ông Shehzad Qazi, giám đốc điều hành của China Beige Book International cho biết trong một email. "Điều này cũng có thấy mức tăng trưởng yếu hơn rất nhiều so với Quý IV năm 2018".

Năm ngoái các con số tăng trưởng của Trung Quốc công bố thường bị nghi ngờ, theo dữ liệu từ chính phủ Trung Quốc, tăng trưởng trong quý IV/2018 đạt mức 6,4% và kéo theo tỷ lệ tăng trưởng cả năm xuống mức thấp nhất kể từ 1990 ở mức 6,6%.

Vào đầu năm 2019, tăng trưởng quý I đạt mức 6,4% và giảm xuống 6,2% trong quý II/2019. Trung Quốc dự kiến sẽ công bố chi tiết tăng trưởng GDP của quý III trong tháng 10.

Các biện pháp kích thích kém hiệu quả

Theo ông Yuxian Zhang, tổng giám đốc của bộ phân dự báo kinh tế Trung Tâm Thông tin nhà nước, cũng cho biết trong quý III/2019 sẽ đánh dấu mức tăng trưởng thấp nhất trong năm nay.

Lý do ông đưa ra là các chính sách của chính phủ không thực sự có tác động lớn trong nửa đầu năm nay và hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ như cắt giảm thuế sẽ mất rất nhiều thời gian để cảm nhận, theo phát biểu của ông Zhang trong một cuộc họp báo vào tuần trước.

Ông còn dự kiến tăng trưởng GDP trong quý III sẽ đạt 6,1%, và đạt 6,2% trong quý IV, nâng tăng trưởng trong năm 2019 lên mức từ 6,2% - 6,3%.

"Đến cuối tháng 6, Trung Quốc đã đạt được hơn một nửa mục tiêu cắt giảm thuế và phí khoảng 2.000 tỷ nhân dân tệ (280,93 tỷ USD) trong năm nay", Liu Shangxi, chủ tịch Viện Khoa học tài chính Trung Quốc, một tổ chức nghiên cứu thuộc Bộ Tài chính cho biết.

Tuy nhiên, ông cũng cho biết rằng nỗ lực cắt giảm thuế và phí không thể giữ mức độ tăng trưởng kinh tế ổn định trong quý II, một phần là do các tác động từ bên ngoài.

Tăng trưởng chậm

  Một nhà cung cấp chờ đợi khách hàng tại gian hàng chợ của anh ta ở Thẩm Dương ở tỉnh Liêu Ninh phía đông bắc của Trung Quốc. Ảnh: AFP.

Một nhà cung cấp chờ đợi khách hàng tại gian hàng chợ của anh ta ở Thẩm Dương ở tỉnh Liêu Ninh phía đông bắc của Trung Quốc. Ảnh: AFP.

Trên thực tế, Wall Street Journal khẳng định từ vài tháng trước, hệ thống vệ tinh giám sát các trung tâm công nghiệp Trung Quốc phát hiện nhiều bộ phận của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang thu hẹp quy mô bất chấp việc Bắc Kinh tuyên bố tăng trưởng quý II/2019 vẫn đạt 6,2%. 

Các nhà kinh tế, công ty và giới đầu tư toàn cầu nhận định bức tranh thực sự của nền kinh tế Trung Quốc ảm đạm hơn rất nhiều so với những con số chính thức mà chính quyền Bắc Kinh công bố.

Họ nhận định nền kinh tế Trung Quốc chưa suy thoái hoàn toàn nhưng yếu ớt hơn nhiều so với những gì Bắc Kinh thừa nhận. Một số chuyên gia kinh tế phân tích tăng trưởng Trung Quốc dựa trên lợi nhuận doanh nghiệp, thuế, vận tải đường sắt, doanh số bất động sản... và kết luận GDP nước này có thể chỉ đạt hơn 3%. 

Nền kinh tế Trung Quốc - với GDP  13.000 tỷ USD - vẫn đang tăng trưởng, nhưng hiện tượng giảm tốc đang xảy ra ở những lĩnh vực quan trọng như sản xuất.

"Sản xuất dính đòn nặng. Đầu tư giảm mạnh, đơn hàng mới không còn, tuyển dụng bị ảnh hưởng nghiêm trọng", Wall Street Journal dẫn lời ông Leland Miller, Giám đốc điều hành China Beige Book, nhận định.

Hôm 6/9, chính quyền Trung Quốc quyết định bơm 126 tỷ USD vào hệ thống ngân hàng để kích thích kinh tế trong thời điểm chiến tranh thương mại Mỹ - Trung leo thang. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc trong các ngân hàng thương mại để thúc đẩy dòng vốn đổ vào các dự án hạ tầng.

Chuyên gia Eric Pratt của AVX Corp (công ty Mỹ sản xuất linh kiện điện tử, có hai nhà máy ở Mỹ) nhận định: "Phần lớn dữ liệu cho thấy rằng nền kinh tế Trung Quốc đang gặp rất nhiều khó khăn". Ông cho biết trong năm qua, AVX Corp buộc phải cắt giảm nhân sự và giảm sản xuất ở Trung Quốc.

Tương lai kinh tế Trung Quốc mờ mịt

Cuối năm 2018, vài tháng trước khi Trung Quốc thừa nhận chỉ số quản lý thu mua sụt giảm, Công ty nghiên cứu Mỹ SpaceKnow đã phát hiện hoạt động công nghiệp của nước này chững lại. 

SpaceKnow theo dõi 6.000 địa điểm sản xuất công nghiệp ở Trung Quốc và phân tích dữ liệu thông qua mức độ tiêu thụ điện năng của các nhà máy. "Hàng loạt nhà máy đột nhiên im ắng, những dự án xây dựng khổng lồ bị hoãn lại", Giám đốc điều hành SpaceKnow Jeremy Fand mô tả.

Hãng PanAgora Asset Management theo dõi chỉ số Index Spring Festival của cỗ máy tìm kiếm Baidu. Chỉ số này phản ánh số người sử dụng Baidu để tìm thông tin về các chuyến đi trong dịp Tết Nguyên đán. Trong thời gian đó, hàng triệu công nhân Trung Quốc di chuyển từ các thành phố lớn về vùng nông thôn để nghỉ Tết.

Tết Nguyên đán năm 2019 diễn ra vào đầu tháng 2 và số người tìm thông tin về các chuyến đi giảm 12% so với năm trước. Điều đó cho thấy hoạt động kinh tế giảm sút. "Khi các nhà máy hoạt động ít hơn, nhiều công nhân về nhà và không quay lại", chuyên gia George Mussalli của PanAgora giải thích.

Ngành công nghiệp xe hơi Trung Quốc, chiếm khoảng 10% GDP, suy giảm từ cuối năm 2018. Hiệp hội Doanh nghiệp Sản xuất Ô tô Trung Quốc cho biết trong bảy tháng đầu năm 2019, doanh số sụt 12,8%. Tuy nhiên, chính quyền Bắc Kinh lại đưa ra dự báo mức giảm cả năm chỉ 5,4%. 

Các nhà phân tích tại Bank of America Merrill Lynch không lạc quan như vậy. Họ đánh giá mức giảm doanh số xe hơi ở Trung Quốc trong cả năm 2019 sẽ vào khoảng 12%. "Chúng tôi không sử dụng các con số chính phủ Trung Quốc công bố vì họ chỉ muốn bảo vệ ngành công nghiệp ô tô", WSJ dẫn lời chuyên gia Pratt của AVX cho biết.

Từ khóa: